Zijn spaaracties of klantenkaarten de moeite waard?

Dit is een lange, maar wel belangrijke post. Neem er een kopje thee bij.

Van gratis servies tot glaswerk, van knuffels tot gratis boodschappen of korting op producten: je kunt het zo gek niet bedenken of er is in Nederland wel een spaaractie voor. En is er geen spaaractie, dan kun je wel een klantenpas nemen om zodoende kortingen of speciale deals te krijgen. Wat vind ik daar nou van als minimalist? En welke klantenpassen zitten er in mijn portemonnee?

Gisteren keek ik weer eens naar Extreme Couponing. Fascinerend vind ik dat: van die mensen die 60+ uur per week spenderen aan het opzoeken, uitknippen, printen, sorteren en bij elkaar puzzelen van kortingsbonnen, klantenpassen en speciale acties om zo min mogelijk uit te geven aan hun boodschappen. En hoewel zij meestal aan het einde van het programma juichend bij de kassa staan omdat ze voor 200 producten soms maar zo’n vijf dollar hebben betaald, heb ik er gemengde gevoelens bij.

Want wat had je nog meer met die tijd kunnen doen, denk ik dan. En wat moet je met al die producten? Ga je dit volgende week dan weer doen? Het is meestal nog “troep” ook: cream cheese, frisdrank, zakken chips of suikerrijke ontbijtgranen. De garage’s, bijkeukens en guest bedrooms staan er vol mee. En het ergste: er is geen ruimte of aandacht meer voor andere dingen. Dingen die géén dingen zijn.

Niemand heeft erom gevraagd, maar we worden het hele jaar door overladen met spaaracties, speciale klantenpassen, member discounts en aanverwanten. Ze vallen allemaal onder de noemer loyaliteitsprogramma’s. Dat komt hierdoor:

Een seizoens-spaaractie levert een supermarkt een tijdelijke omzetstijging van zo’n 5-10%

Of het nu gaat om zegeltjes sparen, bonuspunten, directe klantenkorting: bij vrijwel iedere aankoop word je gevraagd of je mee wilt doen. Als je mazzel hebt dan, soms word het je ook gewoon opgedrongen. Onlangs rekende ik iets af bij het Kruidvat. De verkoper vroeg of ik een klantenpas had, ik zei nee, en vervolgens legde hij het kaartje bovenop het product. Ik, een tikje geïrriteerd: “en ik hóef hem ook niet,” waarop ik werd aangekeken alsof ik onnozel was.

Sparen voor korting

Veel mensen vinden spaarsystemen een gouden idee. Een manier om iets leuks binnen te halen, of op z’n minst om iets te kunnen aanschaffen tegen een lagere prijs. Men ziet een dergelijk pasje als kortingspas (of app), maar dat is het niet: het is een klantenregistratie-pas/app die nauwkeurig bijhoudt wat je koopt (lees er meer over in mijn artikel over cash-back acties).

Als minimalist vind ik het belangrijk om bewust aankopen te doen. Om zelf de keuze te kunnen maken. Natuurlijk ben ik ook niet vies van een voordeeltje of een mooie kortingsactie. Maar over spaaracties ben ik minder enthousiast. Je kunt je afvragen hoe voordelig dergelijke spaarprogramma’s zijn. Niet alleen voor jou, maar ook voor de wereld.

De Consumentenbond berekende (hier het artikel) dat je voor één Douwe Egberts Macchiato-glas à € 3,99 maar liefst 200 doosjes thee moet kopen. Stel dat je één doosje thee per week gebruikt (wat al best veel is) à gemiddeld € 2,00 dan moet je dus bijna vier (!) jaar achter elkaar elke week een doosje thee kopen en € 400 euro uitgeven voor één glas. Een soortgelijk glas is bij Ikea te koop voor € 0,59.

Gratis spullen

Dan zijn er de acties waarmee je gratis spullen bij elkaar spaart. Serviesgoed, glaswerk, dekbedsets of hippe verzamelitems zoals speeltjes of voetbalkaarten. Vaak zijn dit producten die “je altijd wel kunt gebruiken” of die juist op dat moment – denk EK/WK – helemaal de bom zijn. Maar hoeveel van deze spullen heb je echt nodig?

Is het het waard om aan je vrienden en familie te vragen of ze met deze spaaractie mee willen doen voor jou? Wil je dat je gesprekken met vriendinnen of andere ouders over dit soort onderwerpen gaan? En hoe zit het met de druk op jou om de zegels/stickers op tijd bij elkaar te sparen en je spaarkaart op tijd in te leveren? Wat moet je met die rondslingerende losse velletjes in huis terwijl je juist zo lekker aan het opruimen was?

Duurzaamheid

Als ik het voor het zeggen had in Nederland, dan was mijn eerste actie om spaarprogramma’s te verbieden voor producten die nérgens aan bijdragen. En ja, daar bedoel ik de Vitamini’s, marble maniacs (knikkers), de dierenplaatjes en de wuppies mee. Wat een ongelofelijke zooi! Prulletjes, totaal onnodig en enorm vervuilend. Er zijn boeken en tv-series die je kinderen leren wat gezond eten is of welk dier er op de savanne hoort. Knikkers genoeg in de tweedehandswinkel. Samen met je kind naar het Nederlands Elftal kijken is tien keer leuker dan een plakboek bij elkaar sparen.

Maar het gaat verder dan alleen die plastic prulletjes. Want als jij iets nieuws bij elkaar gespaard hebt, wat doe je dan met het “oude”? Die dekbedset is misschien nog prima, maar je hoeft er ook geen 10 van in huis te hebben…

Een voorbeeld uit de praktijk

Het lijkt zo onschuldig, zo’n spaaractie. Maar zo kan ik nog wel even doorgaan. Het leek me goed om al mijn bezwaren samen te vatten in een voorbeeld-spaaractie:

Momenteel kun je bij Jumbo sparen voor hoge kortingen op “chic bestek” van Casa Mesa.

  • Dat betekent dat er voor deze spaaractie producten zijn bedacht, ingekocht, materialen zijn verbruikt, getransporteerd, dat het is gemaakt/samengesteld, dat het meermaals versleept is tot aan de eindgebruiker.

Jij moet dan eerst voor € 600 boodschappen doen om een set voor 4 personen bij elkaar te sparen.

  • Daarmee laat je Jumbo kiezen dát gedurende zo’n 6 (*) weken al jouw boodschappengeld naar hen toegaat. Ongeacht of zij de voordeligste / beste keuze zijn voor jou. Ongeacht hun productaanbod.
  • Je laat de winkel bepalen dát je deze aankopen doet, dát je die nu doet en dat hun marketing/reclame effect heeft gehad.
  • En waarschijnlijk koop je nog een beetje wat extra omdat je bij bepaalde producten extra zegels krijgt of omdat je bij elke € 15 er weer eentje extra krijgt. Je geeft meer uit dan normaal.
  • En als je dat niet doet, dan vraag je je vrienden/familie/kennissen om met je mee te sparen, terwijl zij misschien helemaal nooit bij Jumbo kopen en het met jou liever over andere dingen zouden willen hebben. Wil jij hen aanzetten tot kopen bij Jumbo?

Gebruik je bij het boodschappen doen ook de Jumbo Extra app/kaart, dan:

  • laat je Jumbo weten wie je bent (volledige naam, geboortedatum, emailadres)
  • stem je toe dat Jumbo je mag emailen (dit kun je uitzetten) om nog meer te kunnen kopen.
  • sta je toe dat Jumbo je persoonsgegevens met de transactiegegevens en zoekgegevens met elkaar combineert voor “algemene en persoonlijke analyses van jouw koopgedrag en het koopgedrag van anderen”.
  • mag Jumbo je gegevens ook na het beëindigen van je spaarperiode/appgebruik bewaren, tenzij jij dit tegenhoudt via het recht van verzet.

Jumbo wil dit zelfs zo graag dat je 5 zegels cadeau krijgt als je digitaal spaart! Nog een keuze die ze voor je maken. Dat kost tijd.

Herkenbaar?

In het ‘gunstige’ geval dat je alle punten op tijd bij elkaar spaart, moet je € 15,96 bijbetalen voor het bestek zelf. En je moet het ophalen/afhalen/laten bezorgen.

  • Dat lijkt misschien een klein bedrag, maar Jumbo krijgt hiermee dus wéér extra geld van jou. Een bedrag dat je zonder de spaaractie waarschijnlijk niet aan hen zou uitgeven.

Dan kom je thuis met je nieuwe bestekset. Wat doe je dan met die set die al in je lade ligt?

  • Je moet je besteklade uitzoeken of meer ruimte maken. Misschien ook maar een nieuwe of grotere bestekbak kopen? Het gevolg is meer spullen in huis (en dus meer energie/geld/tijd om te wassen, op te bergen, schoon te houden) of
  • een ritje naar de kringloop, tijd vrij maken in je agenda om dit af te leveren – en dan is het nog maar de vraag of er daar iemand op zit te wachten.

Wanneer dan wel?

Ik heb 0 apps van winkels op mijn telefoon, maar wel 2 klantenpassen in mijn bezit: van Gamma en Hanos – en ik ben Clublid van H&M. Hoewel ik dat liever niet zou doen, zijn dit bedrijven waar ik regelmatig (meermaals in een jaar) een aankoop doe en waarbij het dus voor mij een voordeel oplevert omdat ik zelf kies om daar iets te kopen. Ik sta niet toe dat deze bedrijven mij emailen; hiermee probeer ik te voorkomen dat zij mijn koopgedrag flink beïnvloeden. Maar inderdaad – dit betekent dus ook dat ik voor mijn bouwmarkt-achtige aankopen naar Gamma ga en eerder geneigd ben om kleding te kopen van H&M.

Voor ik aan een loyaliteitsprogramma begin, vraag ik me het volgende af:

  • waar dient dit toe? heb ik hier echt baat bij? heb ik het echt nodig?
  • wat levert mij dit op en wat kost het mij (niet alleen geld, maar ook in data – het nieuwe goud)
  • hoe belastend is dit voor de wereld?
  • kan ik tegenhouden dat deze aanbieder mij benaderd? kan ik de controle houden?

Ooit – we spreken 10 jaar geleden ofzo – heb ik met mijn zoon in een schoolvakantie een eigen vorm van Extreme Couponing gedaan. We kozen een bedrag (ik dacht dat het € 50 was) en daarvoor zijn we met alle foldertjes, webpagina’s en aanbiedingen die op dat moment tot onze beschikking stonden gaan puzzelen om zoveel mogelijk praktische producten (denk pindakaas, erwtensoep, douchegel) aan te schaffen voor de Voedselbank. Dat was een leuke, leerzame en mooie taak voor 1,5 dag: we moesten zoeken, uitrekenen, optellen, de spullen halen en uiteindelijk ook afleveren. Het deed mijn zoon inzien dat niet iedereen het even goed heeft. Dat vond ik de enige spaaractie die het écht waard was. Want het bracht ons zoveel méér dan een goeie deal.

Wat is jouw mening over spaarprogramma’s? Waarvan heb jij een klantenpas of app?

xAnja


(*)gemiddeld boodschappenbudget van een gezin per maand is € 492 (2020, CBS)